52,8 milyon yabancı ziyaretçi, 65,2 milyar dolar turizm geliri

Turizm, bir ülkenin dünyaya açılan vitrinidir. Gelen her ziyaretçi, Türkiye'nin misafirperverliğini, tarihini ve doğasını yerinde görür; geride bıraktığı döviz ise otelciden esnafa, çiftçiden taksiciye kadar geniş bir kesime dokunur. 2002'den bu yana Türkiye, turizm gelirini de ziyaretçi sayısını da katlayarak büyüttü.

2002'de durum neydi?

Dışişleri Bakanlığı'nın Dünya Turizm Örgütü'ne dayanan verisine göre Türkiye 2002'de 11,9 milyar dolar turizm geliri elde etti. Dünya Bankası serisine göre aynı yıl ülkeye 13,3 milyon uluslararası ziyaretçi geldi; Dışişleri Bakanlığı ise aynı yıl için 12,8 milyon değerini veriyor.

Türk havayolu şirketleri 2003'te yalnızca 50 ülkede 60 dış hat noktasına uçabiliyordu. Havalimanlarında 2003'te 25,3 milyon dış hat yolcusu ağırlandı. Turizm o yıllarda da önemli bir döviz kaynağıydı; ancak uçuş ağı ve altyapı kapasitesi bugünkü ölçeğin çok gerisindeydi.

Bugün neredeyiz?

Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 2025'te Türkiye'ye 52.775.261 yabancı ziyaretçi geldi. Yurt dışında yaşayan 11.166.212 vatandaşla birlikte toplam ziyaretçi sayısı 63.941.473'e ulaştı. Turizm geliri 2025'te 65,231 milyar dolar oldu; tutarlar cari (nominal) dolardır.

Karşılaştırmada dürüst olmak gerekir: Dünya Bankası'nın 2002 değeri vatandaşları da içeren toplam ziyaretçiye daha yakın bir tanımla derlenmiş olabilir. Turizm geliri için 2002 değeri Dünya Turizm Örgütü'nden, 2025 değeri TÜİK'ten geliyor ve TÜİK yöntemi 2012'de revize edildi. Bu notlara rağmen gelirdeki beş kattan fazla artış açıktır.

Ziyaretçi sayısında 2025 için yalnızca yabancıları esas aldık; yurt dışında yaşayan vatandaşlar dahil edildiğinde rakam 63,9 milyona çıkıyor. Kültür ve Turizm Bakanı da 2025 için 64 milyon ziyaretçi ve 65,2 milyar dolar gelir açıkladı. Turizm, hizmet ihracatının da önemli bir bileşenidir; Dünya Bankası verisine göre toplam hizmet ihracatı 2002'deki 14 milyar dolardan 2024'te 117,2 milyar dolara çıktı.

Havacılıktaki büyüme turizmin can damarı oldu. DHMİ'ye göre Türk havayolu şirketleri 2025 sonunda 133 ülkede 356 dış hat noktasına uçuyor. Dış hat yolcusu 2025'te 145,2 milyona ulaştı ve aktif havalimanı sayısı 58'e çıktı.

Uçuş yapılan ülke sayısının 50'den 133'e çıkması, Türkiye'ye doğrudan uçuşla ulaşılabilen pazarların iki buçuk katını aştığı anlamına geliyor. Bu büyüme ağır şoklara rağmen sürdü: Dış hat yolcusu salgının vurduğu 2020'de 31,9 milyona düşmüş, ardından hızla toparlanmıştı.

Neden önemli?

Turizm geliri, Türkiye'nin dış ödemeler dengesindeki en güçlü dayanaklarından biridir. Kazanılan her dolar, cari dengeyi destekler ve ekonominin dış şoklara karşı direncini artırır.

Bu gelir sahil şeritlerinde kalmıyor. Kapadokya'dan Karadeniz yaylalarına, inanç turizminden sağlık turizmine kadar çeşitlenen turizm, Anadolu'nun pek çok şehrinde yeni iş alanları açıyor. Yeni havalimanları ve genişleyen uçuş ağı, bu şehirleri doğrudan dünyaya bağladı.

Turizm aynı zamanda bir itibar göstergesidir. Milyonlarca insanın tatil için Türkiye'yi seçmesi, ülkenin güvenli, erişilebilir ve cazip bulunduğunun somut bir göstergesidir. 2002'den bu yana gelen büyüme, bu güvenin her yıl yeniden kazanıldığını gösteriyor.