Seçim yaklaşıyor · Takvimi, kuralları ve Erdoğan'ın adaylığına dair her şey
Milletin Adamı Rakamlarla Erdoğan Dönemi (2002–2026)

AK Parti: hikâyesi ve analizi

14 Ağustos 2001'de Ankara'da kurulan Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti), 15 ay sonra tek başına iktidara geldi ve o günden bu yana Türkiye siyasetinin merkezinde. Bu sayfa partinin kuruluş hikâyesini, genel başkanlarını, seçim sonuçlarını ve dönüm noktalarını kaynaklarıyla bir araya getiriyor.

14 Ağustos 2001Kuruluş tarihi
7 seçimArt arda genel seçim birinciliği (2002–2023)
%42,8Genel seçimlerde ortalama oy

Kısa cevaplar

AK Parti ne zaman kuruldu?
AK Parti (Adalet ve Kalkınma Partisi) 14 Ağustos 2001 tarihinde kuruldu; kurucu genel başkanı Recep Tayyip Erdoğan.
AK Parti kaç genel seçim kazandı?
AK Parti 2002–2023 arasında art arda 7 milletvekili genel seçiminde birinci oldu (YSK).
AK Parti genel seçimlerde ortalama yüzde kaç oy aldı?
Katıldığı 7 genel seçimde ortalama %42,8 oy aldı; en yüksek oranı %49,83.

Hikâyesi

Bilkent Otel'de kuruluş

AK Parti'nin kuruluşu 14 Ağustos 2001'de Ankara Bilkent Otel'de Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklandı; aynı gün kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na verildi.

Kaynak: Serbestiyet

Kurucu genel başkan

16 Ağustos 2001'deki Kurucular Kurulu toplantısında Recep Tayyip Erdoğan oy birliğiyle genel başkanlığa seçildi.

Kaynak: TRT Haber

Adı nasıl kondu?

Kurucular arasındaki İsmail Kahraman'ın 2012'de anlattığına göre parti adını o önermişti; Erdoğan'ın aklındaki isim ise "Yeniden Atılım Partisi (YAP)" idi. (Bu bir kişinin anlatımıdır.)

Kaynak: Milliyet, 22.05.2012

Kendini nasıl tanımladı?

2002 Seçim Beyannamesi partiyi "demokrat, muhafazakâr, yenilikçi ve çağdaş bir parti" olarak tanımladı. Sonradan yaygınlaşan "muhafazakâr demokrasi" kavramı ise 2003'te parti çevresinden Yalçın Akdoğan'ın kitabıyla öne çıktı.

Kaynak: AK Parti 2002 Seçim Beyannamesi (arşiv kopyası)

İlk seçimde iktidar

Kuruluşundan 15 ay sonra girdiği ilk genel seçimde oyların %34,3'ünü alarak 363 milletvekiliyle tek başına iktidar oldu.

Kaynak: YSK

Genel başkanlıkta ilk devir

Erdoğan'ın Cumhurbaşkanı seçilmesiyle 1. Olağanüstü Büyük Kongre'de genel başkanlığa Ahmet Davutoğlu seçildi; 22 Mayıs 2016'da görevi Binali Yıldırım devraldı.

Kaynak: İstiklal

Erdoğan yeniden genel başkan

Erdoğan, 21 Mayıs 2017'deki 3. Olağanüstü Büyük Kongre'de yeniden genel başkan seçildi.

Kaynak: Yeni Şafak

Türkiye'nin en çok üyeli partisi

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarına göre Temmuz 2026 itibarıyla 11.709.913 kayıtlı üyesiyle en çok üyeye sahip parti (Ocak 2013'te 7.551.472 idi).

Kaynak: Timetürk (Yargıtay CBS verisi)

Genel başkanlar

Recep Tayyip Erdoğan: 14 Ağustos 2001 – 27 Ağustos 2014 Recep Tayyip Erdoğan (2001–2014) Ahmet Davutoğlu: 27 Ağustos 2014 – 22 Mayıs 2016 Ahmet Davutoğlu (2014–2016) Binali Yıldırım: 22 Mayıs 2016 – 21 Mayıs 2017 Binali Yıldırım (2016–2017) Recep Tayyip Erdoğan: 21 Mayıs 2017 – bugün Recep Tayyip Erdoğan (2017–bugün)

  1. Recep Tayyip Erdoğan

  2. Ahmet Davutoğlu

  3. Binali Yıldırım

  4. Recep Tayyip Erdoğan

Sandıkta 2002'den bugüne

Tüm seçim sonuçları

Milletvekili genel seçimlerinde AK Parti'nin oy oranı ve sandalye sayısı

2002: %34,30, 363/550 sandalye %34,3 2002 363 mv 2007: %46,60, 341/550 sandalye %46,6 2007 341 mv 2011: %49,83, 327/550 sandalye %49,8 2011 327 mv Haz 2015: %40,87, 258/550 sandalye %40,9 Haz 2015 258 mv Kas 2015: %49,50, 317/550 sandalye %49,5 Kas 2015 317 mv 2018: %42,56, 295/600 sandalye %42,6 2018 295 mv 2023: %35,62, 268/600 sandalye %35,6 2023 268 mv
Kaynak: YSK kesin sonuçları (seçim arşivi)

Çok partili dönemde (1950–2023) bir partinin art arda en çok genel seçim birinciliği: AK Parti, 7 seçim. Ondan sonra en uzun seri DP'ye ait: 3 seçim (1950–1957).

Yerel seçimler

SeçimSonuçKaynak
200412'si büyükşehir olmak üzere 58 il, 483 ilçe belediye başkanlığı; oyların %41,7'siyle birinci parti.Kiriş & Gül, Toplum ve Demokrasi 2
200910'u büyükşehir olmak üzere 45 il, 447 ilçe belediye başkanlığı; birinci parti.Kiriş & Gül, Tablo 1
201430 büyükşehirden 18'i dahil 48 il, 609 ilçe belediye başkanlığı; büyükşehirlerde oyların %45,54'üyle birinci parti.DergiPark makalesi
201930 büyükşehirden 15'i (İstanbul yenileme seçimi sonrası) dahil 39 il belediye başkanlığı; oyların %44,33'üyle birinci parti.Milliyet
202430 büyükşehirden 12'si dahil 24 il, 346 ilçe ve 168 belde; toplam 526 belediye başkanlığıyla en çok belediyeyi kazanan parti oldu. Oy oranında ise %33,05 ile CHP'nin (%35,80) ardından ikinci sırada kaldı (YSK).NTV

Dönüm noktaları ve reformlar

  1. Sağlıkta Dönüşüm Programı

    Sağlık Bakanlığı 2003 yılında sağlık hizmetlerinin finansmanı ve sunumunu yeniden düzenleyen Sağlıkta Dönüşüm Programı'nı başlattı. (K. Gürsoy, Sosyal Güvence Dergisi, sayı 7)

  2. TOKİ toplu konut hamlesi

    TOKİ'nin açıklamasına göre 2003'ten bu yana 1 milyon 495 bin 526 konut inşa edildi. (AA)

  3. Bölünmüş yol ağı

    KGM'ye göre 2003 öncesi 6.101 km olan bölünmüş yol ağı 2025 sonunda 30.049 km'ye ulaştı. (KGM 2025 Faaliyet Raporu)

  4. Ücretsiz ders kitabı

    2003-2004 öğretim yılından itibaren ilk ve ortaöğretim öğrencilerine ders kitapları ücretsiz dağıtılmaya başlandı; MEB'e göre bugüne kadar 4 milyar 322 milyonu aşkın kitap dağıtıldı. (MEB)

  5. Anayasa değişikliğiyle ölüm cezasının kaldırılması (5170 sayılı Kanun)

    7 Mayıs 2004'te kabul edilen 5170 sayılı Kanun'la Anayasa'nın 38. maddesine 'Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez' hükmü eklendi; 14 Temmuz 2004 tarihli 5218 sayılı Kanun'la da ceza kanunlarındaki ölüm cezası hükümleri çıkarıldı. (Barış zamanında ölüm cezası Ağustos 2002'de 4771 sayılı Kanun'la kaldırılmıştı; 2004 düzenlemesi her durumda tamamen kaldırdı.) (5170 sayılı Kanun metni)

  6. AB üyelik müzakerelerinin başlaması

    17 Aralık 2004 Brüksel Zirvesi'nde Türkiye'nin siyasi kriterleri 'yeterince' karşıladığı belirtildi ve katılım müzakereleri 3 Ekim 2005'te başladı. (Dışişleri Bakanlığı)

  7. Yeni Türk Lirası (paradan altı sıfır atılması)

    28 Ocak 2004 tarihli 5083 sayılı Kanun'la 1 Ocak 2005'ten itibaren 1.000.000 TL = 1 YTL oranıyla Yeni Türk Lirası'na geçildi. (TCMB, YTL hukuki boyut dokümanı)

  8. 2007 anayasa değişikliği halkoylaması

    21 Ekim 2007 halkoylamasında anayasa değişikliği yüzde 68,9 'Evet' oyuyla kabul edildi. (Bloomberg HT)

  9. Genel Sağlık Sigortası (5510 sayılı Kanun)

    5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 1 Ekim 2008'de yürürlüğe girdi; 1 Ocak 2012'den itibaren yaklaşık 9,1 milyon yeşil kartlı genel sağlık sigortası kapsamına alındı. (Bianet)

  10. İlk yüksek hızlı tren hattı (Ankara–Eskişehir)

    Ankara–Eskişehir yüksek hızlı tren kesimi 13 Mart 2009'da hizmete açıldı. Projenin ilk kesim ihalesi 2000 yılında yapılmıştı. (Hürriyet)

  11. 2010 anayasa değişikliği referandumu

    26 maddelik anayasa değişikliği paketi 12 Eylül 2010 halkoylamasında yaklaşık yüzde 57,9 'Evet' oyuyla kabul edildi. (Bloomberg HT)

  12. 12 yıl kesintisiz zorunlu eğitim (4+4+4, 6287 sayılı Kanun)

    30 Mart 2012 tarihli 6287 sayılı Kanun'la 4+4+4 sistemine geçildi; zorunlu eğitim dört yıllık ilkokul, dört yıllık ortaokul ve lise olarak düzenlendi. Anayasa Mahkemesi 20 Eylül 2012'de iptal taleplerini reddetti. (Anayasa Mahkemesi, E.2012/65, K.2012/128)

  13. IMF'ye olan borcun son taksidinin ödenmesi

    Türkiye, IMF'ye olan kredi borcunun son taksitini 14 Mayıs 2013 valörüyle ödedi. (Anadolu Ajansı)

  14. Marmaray (Boğaz demiryolu tüp geçişi)

    İstanbul Boğazı'nın altından geçen Marmaray demiryolu tüp geçişi 29 Ekim 2013'te hizmete açıldı. (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Mega Projeler)

  15. Çözüm süreci yasal çerçevesi (6551 sayılı Kanun)

    10 Temmuz 2014'te kabul edilen 6551 sayılı Terörün Sona Erdirilmesi ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, 16 Temmuz 2014'te Resmî Gazete'de yayımlandı. (Memurlar.net)

  16. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi referandumu

    16 Nisan 2017 halkoylamasında anayasa değişikliği yüzde 51,41 'Evet' oyuyla kabul edildi; Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi 2018 seçimlerinden sonra uygulanmaya başladı. (TRT Haber)

  17. Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesi — 7438 sayılı Kanun

    1 Mart 2023'te kabul edilip 3 Mart 2023'te Resmî Gazete'de yayımlanan 7438 sayılı Kanun'la emeklilikte yaşa takılanlar, yaş dışındaki şartları taşımaları hâlinde emekli aylığına hak kazandı. (7438 sayılı Kanun, RG 03.03.2023 sayı 32121)

Analiz: 24 yılın özeti

AK Parti, kuruluşundan yalnızca 15 ay sonra girdiği 2002 seçiminde tek başına iktidar oldu ve o tarihten bu yana katıldığı bütün milletvekili genel seçimlerinde birinci parti çıktı. Çok partili dönemde hiçbir parti bu kadar uzun bir birincilik serisi yakalamadı; seçim arşivimizdeki YSK verileri bu karşılaştırmanın dayanağıdır.

Oy oranı tek yönlü bir çizgi izlemedi: 2002'deki %34,3'ten 2011'de %49,83'e yükseldi, Haziran 2015'te %40,87'ye geriledi, beş ay sonra Kasım 2015'te %49,50'ye döndü. 2018'de %42,56, 2023'te %35,62 oy aldı. 2018'den bu yana genel seçimlere Cumhur İttifakı içinde giriyor; cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ittifakın adayı Erdoğan 2018'de ilk turda (%52,59), 2023'te ikinci turda (%52,18) kazandı.

Yerel seçimlerde 2004, 2009, 2014 ve 2019'da birinci parti oldu. 31 Mart 2024'te ise ilk kez oy oranında ikinci sıraya düştü; buna karşın 526 belediye başkanlığıyla en çok belediyeyi kazanan parti olmayı sürdürdü.

Parti üyeliğinde de istikrarlı bir büyüme görülüyor: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarına göre 2013'te 7,55 milyon olan üye sayısı Temmuz 2026'da 11,7 milyonu aştı ve Türkiye'nin en çok üyeli partisi konumunu koruyor.

Partinin dönemine damga vuran başlıklar; sağlık (Sağlıkta Dönüşüm, Genel Sağlık Sigortası), eğitim (ücretsiz ders kitabı), ulaşım (bölünmüş yollar, yüksek hızlı tren, Marmaray), ekonomi (paradan altı sıfır atılması, IMF borcunun kapanması) ve anayasal düzenlemeler (2007, 2010, 2017 halkoylamaları) olarak öne çıkıyor. Her başlığın kaynağı aşağıdaki zaman çizelgesinde verilmiştir.

Dürüst not: AK Parti 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde oy oranında ikinci sırada kaldı (YSK: CHP %35,80, AK Parti %33,05). Kurucu üye sayısı ve ampul ambleminin resmî anlamı için doğrulanmış veri bulunamadığından bu sayfada yer verilmemiştir.

Kaynaklar

  1. Yüksek Seçim Kurulu (seçim sonuçları)
  2. Serbestiyet
  3. TRT Haber
  4. Milliyet, 22.05.2012
  5. AK Parti 2002 Seçim Beyannamesi (arşiv kopyası)
  6. YSK
  7. İstiklal
  8. Yeni Şafak
  9. Timetürk (Yargıtay CBS verisi)
  10. Kiriş & Gül, Toplum ve Demokrasi 2 — yerel seçim 2004
  11. DergiPark makalesi — yerel seçim 2014
  12. Milliyet — yerel seçim 2019
  13. NTV — yerel seçim 2024
  14. K. Gürsoy, Sosyal Güvence Dergisi, sayı 7 — Sağlıkta Dönüşüm Programı
  15. AA — TOKİ toplu konut hamlesi
  16. KGM 2025 Faaliyet Raporu — Bölünmüş yol ağı
  17. MEB — Ücretsiz ders kitabı
  18. 5170 sayılı Kanun metni — Anayasa değişikliğiyle ölüm cezasının kaldırılması (5170 sayılı Kanun)
  19. Dışişleri Bakanlığı — AB üyelik müzakerelerinin başlaması
  20. TCMB, YTL hukuki boyut dokümanı — Yeni Türk Lirası (paradan altı sıfır atılması)
  21. Bloomberg HT — 2007 anayasa değişikliği halkoylaması
  22. Bianet — Genel Sağlık Sigortası (5510 sayılı Kanun)
  23. Hürriyet — İlk yüksek hızlı tren hattı (Ankara–Eskişehir)
  24. Anayasa Mahkemesi, E.2012/65, K.2012/128 — 12 yıl kesintisiz zorunlu eğitim (4+4+4, 6287 sayılı Kanun)
  25. Anadolu Ajansı — IMF'ye olan borcun son taksidinin ödenmesi
  26. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Mega Projeler — Marmaray (Boğaz demiryolu tüp geçişi)
  27. Memurlar.net — Çözüm süreci yasal çerçevesi (6551 sayılı Kanun)
  28. TRT Haber — Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi referandumu
  29. 7438 sayılı Kanun, RG 03.03.2023 sayı 32121 — Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesi — 7438 sayılı Kanun

Bu sayfa bağımsız bir destekçi sitesinin derlemesidir; AK Parti'nin resmî sitesi değildir. Resmî bilgi için: akparti.org.tr