Dışa bağımlılıktan ihracatçı savunma sanayiine
Savunma ve havacılık ihracatı 2002'deki 248 milyon dolardan 2025'te 10,05 milyar dolara çıktı (cari dolar); yerlilik oranı yaklaşık %20'den %80'in üzerine taşındı.
Savunma sanayii yerlilik oranı
Yürütülen savunma projesi sayısı
Savunma sanayii firma sayısı
Savunma ve havacılık Ar-Ge harcaması
Defense News Top 100 listesindeki Türk şirketi
Kendi silahını üretemeyen bir ülke, kendi kararını da tam olarak veremez. Savunma sanayii bu yüzden yalnızca bir ekonomi kalemi değil, bağımsızlığın teminatıdır. 2002'den bu yana Türkiye, ihtiyaçlarının büyük bölümünü dışarıdan alan bir ülke olmaktan çıkıp dünyanın sayılı savunma ihracatçıları arasına girdi.
2002'de durum neydi?
Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine göre 2002'de savunma ve havacılık ihracatı yalnızca 248 milyon dolardı. Sektörün cirosu yaklaşık 1,06 milyar dolar, Ar-Ge harcaması 49 milyon dolardı. Tutarlar cari (nominal) dolardır.
O yıl yaklaşık 5,5 milyar dolar bütçeli 62 savunma projesi yürütülüyordu ve sektörde 56 firma faaliyet gösteriyordu. Dünyanın en büyük 100 savunma şirketi listesinde tek bir Türk şirketi yoktu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ifadesiyle yerlilik oranı yüzde 20 düzeyindeydi.
Bugün neredeyiz?
SSB 2025 Faaliyet Raporu'na göre savunma ve havacılık ihracatı 2025'te 10,054 milyar dolara ulaştı (cari dolar). Bu, SSB'nin 2024 için açıkladığı 7,154 milyar dolara göre yaklaşık yüzde 41'lik bir artış demek. Bu rakam hizmet ihracatını da kapsıyor: 9,870 milyar doları mal, 184 milyon doları hizmet ihracatı. Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin güncellenmiş kayıtlı ihracat toplamı ise 10,016 milyar dolar.
Savunma ve havacılık ihracatı (SSB)
2002–2025 · milyon $ · nominal
2024: 2024'ten itibaren SSB rakamı NATO ve hizmet ihracatını da kapsar.
2025: 2024'ten itibaren SSB rakamı NATO ve hizmet ihracatını da kapsar.
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 248 milyon $ | SSB |
| 2003 | 331 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2004 | 196 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2005 | 337 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2006 | 487 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2007 | 615 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2008 | 784 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2009 | 832 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2010 | 853 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2011 | 1,1 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2012 | 1,26 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2013 | 1,57 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2014 | 1,86 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2015 | 1,93 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2016 | 1,95 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2017 | 1,82 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2018 | 2,19 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2019 | 3,07 milyar $ | SASAD (DefenceTurk aracılığıyla) |
| 2020 | 2,27 milyar $ | SASAD (DefenceTurk aracılığıyla) |
| 2021 | 3,22 milyar $ | SASAD |
| 2022 | 4,4 milyar $ | SASAD |
| 2023 | 5,55 milyar $ | SASAD |
| 2024 | 7,15 milyar $ | SSB |
| 2025 | 10,05 milyar $ | SSB |
Sektör cirosu 2024'te 20,2 milyar dolara ulaştı. Ar-Ge harcaması 2023'te 2,62 milyar dolara çıktı. SSB'ye göre yürütülen proje sayısı 1.400'ü aştı; ihale süreci devam eden projelerle birlikte toplam proje bütçesi yaklaşık 150 milyar dolara ulaştı. Firma sayısı 2025'te 3.500'ü aştı; SSB Başkanı Haluk Görgün Eylül 2026'da 4 binin üzerinde firma ve 135 bini aşan doğrudan istihdamdan söz etti.
Yürütülen savunma projesi sayısı
Savunma ve havacılık Ar-Ge harcaması
2002–2023 · milyon $ · nominal
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 49 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2010 | 666 milyon $ | SASAD |
| 2011 | 672 milyon $ | SASAD |
| 2012 | 772 milyon $ | SASAD |
| 2013 | 927 milyon $ | SASAD |
| 2014 | 887 milyon $ | SASAD |
| 2015 | 904 milyon $ | SASAD |
| 2016 | 1,25 milyar $ | SASAD |
| 2017 | 1,24 milyar $ | SASAD |
| 2018 | 1,45 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2019 | 1,67 milyar $ | SASAD (DefenceTurk aracılığıyla) |
| 2020 | yaklaşık 1,24 milyar $ | SASAD (DefenceTurk aracılığıyla) |
| 2021 | 1,64 milyar $ | SASAD |
| 2022 | 2,06 milyar $ | SASAD |
| 2023 | 2,62 milyar $ | SASAD |
Bu dönüşümün yükü yalnızca büyük şirketlerin omzunda değil. 2002'de 56 olan firma sayısının binlerle ifade edilir hâle gelmesi, KOBİ'lerden oluşan geniş bir tedarik ekosisteminin kurulduğunu gösteriyor. Bu ekosistem, yerlilik oranındaki yükselişin de arka planını oluşturuyor.
Yerlilik oranı da yükseldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu oranın yüzde 20'den yüzde 80'e çıktığını açıkladı; SSB Başkanı Görgün Eylül 2026'da oranın yüzde 83'e ulaştığını belirtti. Yerlilik oranının hesaplama yöntemi kamuya açık olmadığı için bu değerleri resmî beyan olarak aktarıyoruz.
Savunma sanayiinde yerlilik oranı
Uluslararası tablolar da bu yükselişi teyit ediyor. Defense News'in 2026 listesinde ASELSAN, TUSAŞ, ARCA, ROKETSAN ve MKE olmak üzere beş Türk şirketi yer alıyor. SIPRI verilerine göre Türkiye 2021-2025 döneminde dünyanın en büyük 11. silah ihracatçısı oldu ve küresel payını 2016-2020'deki yüzde 0,9'dan yüzde 1,8'e çıkardı. Baykar'ın açıklamasına göre Bayraktar TB2 için 36 ülkeyle ihracat anlaşması imzalandı.
Defense News Top 100 listesindeki Türk şirketi sayısı
Neden önemli?
Yerli savunma sanayii, kritik anlarda başkalarının iznine muhtaç olmamak demektir. Ambargo riskine karşı en etkili sigorta, ihtiyacı kendi mühendisinle, kendi fabrikanda karşılayabilmektir.
Bu sanayi aynı zamanda yüksek teknolojinin lokomotifidir. Mühendislik istihdamı, Ar-Ge birikimi ve tedarik zincirindeki binlerce firma, savunmanın çok ötesinde sivil sanayiye de güç katıyor. İhracat ise Türkiye'nin dünyadaki ağırlığını ve dostluk ağını genişletiyor.
Kaynaklar arasında tanım farkları bulunduğunu, ihracat serisinin 2024'ten itibaren hizmet kalemlerini de kapsadığını not düşüyoruz. Ama yön tartışmasızdır: 248 milyon dolardan 10 milyar dolara uzanan yol, bir milletin kendi gücüne güvenmesinin hikâyesidir.