1,5 milyon konut ve depremden sonra yeniden kurulan şehirler
TOKİ 2003'ten bu yana 1 milyon 495 bin 526 konut inşa etti. TOKİ, 6 Şubat depremlerinin ardından 15 ilde 455 bini aşan konut, köy evi ve iş yerinin tamamlandığını duyurdu.
Deprem bölgesinde tamamlanan konut + köy evi + iş yeri
Deprem bölgesinde tamamlanan konut
Bir ev, dört duvardan fazlasıdır: Bir ailenin güvencesi, çocukların büyüdüğü yuva, emeklilikte sığınılacak liman. Dar gelirli vatandaşın kira yükünden kurtulup kendi evine sahip olabilmesi, sosyal devletin en somut göstergelerinden biridir. 2002'den bu yana konut politikasının merkezinde bu hedef vardı. Bu sayfada konut alanındaki dönüşümü iki başlıkta ele alıyoruz: TOKİ'nin 2003'ten bu yana yürüttüğü konut üretimi ve 6 Şubat depremlerinin ardından başlatılan yeniden inşa seferberliği.
2002'de durum neydi?
TOKİ'nin bugün açıkladığı kümülatif konut sayısı 2003'ten itibaren sayılıyor. Başka bir deyişle, bu sayfada anlatılan konutların tamamı 2002 sonrasında inşa edildi; 2002 yılı bu serinin sıfır noktasıdır.
Deprem konutları için de durum aynı. 6 Şubat 2023 depremleri öncesinde bu ölçekte bir yeniden inşa programı yoktu; aşağıdaki rakamların tamamı depremden sonraki yaklaşık üç yılda ortaya çıktı.
Bugün neredeyiz?
Anadolu Ajansı'nın aktardığı TOKİ açıklamasına göre kurum bugüne kadar 1 milyon 495 bin 526 konut inşa etti. Yalnızca 2024 yılında 70 bin 451 konut hak sahiplerine teslim edildi. Kaynakta 'inşa edilen' ifadesinin başlanan ve tamamlanan konut ayrımını belirtmediğini, toplamın deprem konutlarının bir kısmını da içerebileceğini not düşelim.
Deprem bölgesindeki seferberlik ise Türkiye'nin kriz anındaki devlet kapasitesinin bir sınavıydı. TOKİ'nin Aralık 2025 açıklamasına göre 15 ilde yürütülen çalışmalarla tamamlanan yapı sayısı, 27 Aralık 2025 teslim töreniyle 455 bin 357'ye ulaşacaktı. Bu toplamın 367 bin 995'i konut, 65 bin 672'si köy evi, 21 bin 690'ı iş yeridir; yani yalnızca konut ve köy evi sayısı 433 bin 667'dir.
Köy evlerinin ayrı bir kalem olarak inşa edilmesi dikkat çekicidir: 65 bin 672 köy evi, kırsalda yaşayan ailelerin kendi köylerinden kopmadan yeniden yerleşebilmesine imkân tanıyor.
Bu rakamlar, depremden etkilenen ailelerin büyük bölümünün geçici barınma koşullarından kalıcı konutlara geçebilmesinin zeminini oluşturuyor. İş yerleri ise şehirlerin yalnızca barınma olarak değil, ekonomik hayatıyla birlikte yeniden kurulması için inşa edildi.
Neden önemli?
Konut sahipliği, bir ailenin servetinin ve güvenliğinin temelidir. TOKİ'nin uzun vadeli ve ödenebilir taksitlerle sunduğu konutlar, piyasa koşullarında ev sahibi olmakta zorlanacak çok sayıda aileye bu imkânı sağladı. Böylece konut, yalnızca varlıklı kesimlerin değil, dar ve orta gelirli ailelerin de ulaşabileceği bir hak hâline geldi.
Deprem bölgesindeki çalışma ise devletin zor günde vatandaşının yanında olduğunun en somut kanıtıdır. Yüz binlerce yapının kısa sürede tamamlanması, planlama, finansman ve uygulama kapasitesinin birlikte işlediğini gösteriyor.
Kriz anında bu ölçekte konut üretebilmek, ancak yıllar içinde biriken kurumsal tecrübeyle mümkündür. 2003'ten bu yana inşa edilen konutlar TOKİ'ye büyük ölçekli projeleri planlama ve yürütme birikimi kazandırdı; deprem bölgesindeki hız, bu birikimin bir sonucudur.
Elbette konut alanında yapılacak daha çok iş var; kentsel dönüşüm ve depreme dayanıklı yapı stoku Türkiye'nin önümüzdeki yıllardaki en önemli gündemlerinden biri olmaya devam edecek. Ancak 2003'ten bu yana üretilen 1,5 milyona yakın konut ve deprem bölgesindeki seferberlik, bu gündemi yönetecek kurumsal birikimin var olduğunu gösteriyor.