Karayolu tünel uzunluğu
2003 öncesi
50 km
2025
846 km
Türkiye'nin coğrafyası yol yapanlar için hiçbir zaman kolay olmadı. Karadeniz'in sarp dağları, kışın aylarca kapanan geçitler, boğazlar ve körfezler ulaşımın önünde doğal engellerdi. 2002 sonrasında bu engellerin üzerinden ve altından geçen yüzlerce kilometrelik tünel ve köprü inşa edildi.
Nedir?
Bu sayfada iki göstergeyi izliyoruz: KGM sorumluluğundaki karayolu ağında yer alan tünellerin toplam uzunluğu ile köprü ve viyadüklerin toplam uzunluğu. Her iki değer de KGM faaliyet raporlarındaki beyanlara dayanıyor ve 2003 öncesi başlangıç değerleri aynı kurumun aynı ifade kalıbıyla veriliyor.
2002 öncesinde durum
KGM'ye göre 2003 öncesinde toplam tünel uzunluğu 50 kilometre, tünel sayısı 83'tü. Köprü ve viyadüklerin toplam uzunluğu ise 311 kilometreydi.
Bu tablonun sahadaki karşılığı, mevsime bağlı ulaşımdı. Örneğin Rize-İspir-Erzurum yolu kış koşulları ve çığ nedeniyle yılda yaklaşık 5 ay trafiğe kapalı kalıyordu. Çanakkale Boğazı'nı geçmek feribot beklemesiyle birlikte 1,5 ile 5 saat arasında sürüyordu.
Ne değişti?
Tünel uzunluğu 2014'te 207,1 kilometreye (227 adet), 2016'da 346 kilometreye, 2020'de 590 kilometreye ulaştı. KGM 2025 Faaliyet Raporu'na göre bugün toplam tünel uzunluğu 846 kilometredir. Bu, 2003 öncesine göre yaklaşık 17 katlık bir artıştır.
KGM 2014 raporu artışın ilk on iki yılını ayrıntılı veriyor: 2003-2014 arasında 144 adet, toplam 157,1 kilometrelik tünel yapıldı ve toplam tünel uzunluğu %314 arttı. 2016 raporu ise on dört yılda artışın %592'ye ulaştığını kaydediyor.
Köprü ve viyadük uzunluğu
2003 öncesi
311 km
2025
818 km
Köprü ve viyadük uzunluğu da 2020'de 700 kilometreye, 2025'te 818 kilometreye çıktı. KGM 2022 raporuna göre ağda toplam uzunluğu 744 kilometre olan 9.701 adet köprü bulunuyordu.
Yıllara göre veriler
Karayolu tünel uzunluğu
2003 öncesi–2025 · km
Köprü ve viyadük uzunluğu
2003 öncesi–2025 · km
| Yıl | Tünel (km) | Köprü ve viyadük (km) |
|---|---|---|
| 2003 öncesi | 50 | 311 |
| 2014 | 207,1 | — |
| 2020 | 590 | 700 |
| 2021 | 651 | 724 |
| 2022 | 711 | 744 |
| 2023 | 753 | 774 |
| 2024 | 789 | 797 |
| 2025 | 846 | 818 |
Envanter verileri farklı bir ölçüm yöntemi kullanır. KGM'nin 2026 tünel envanterinde trafiğe açık 518 tünel (475 devlet ve il yolu, 43 otoyol) yer alıyor ve tüp uzunluklarının toplamı yaklaşık 752 kilometre ediyor. Köprü envanteri ise yalnızca devlet ve il yollarını kapsadığı için faaliyet raporlarıyla aynı kapsamda değildir.
Önemli projeler
Ovit Tüneli: 14 kilometre uzunluğunda çift tüplü olarak inşa edilen tünel, 2.640 rakımlı Ovit Dağı'nı geçiyor. 13 Haziran 2018'de hizmete sunulan tünelle yılın 5 ayı kapalı kalan Rize-İspir-Erzurum yolu yıl boyu açık hâle geldi.
Zigana Tüneli: 14,5 kilometrelik çift tüpüyle KGM'ye göre Türkiye'nin ve Avrupa'nın en uzun çift tüp karayolu tünelidir. 3 Mayıs 2023'te açılan tünel güzergâhı 8 kilometre kısalttı.
Bağlantı yollarıyla birlikte 15,1 kilometreye ulaşan Zigana Tüneli'nde iki istasyonda toplam dört havalandırma şaftı bulunuyor. KGM'ye göre tünelle seyahat süresi otomobiller için 10 dakika, ağır tonajlı araçlar için 60 dakika kısaldı.
1915 Çanakkale Köprüsü: 2.023 metrelik orta açıklığıyla dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsüdür. 18 Mart 2022'de açılan köprüyle boğaz geçişi 6 dakikaya indi.
Yan açıklıklar ve yaklaşım viyadükleriyle toplam uzunluğu 4.608 metre olan köprünün çelik kuleleri 318 metre yüksekliğindedir. 45 metre genişliğindeki ikiz tabliye, deniz seviyesinden yaklaşık 83 metre yükseklikten geçer.
Osmangazi Köprüsü: İzmit Körfezi'ni 1.550 metrelik orta açıklıkla geçen köprü, otomobille 1,5 saat, feribotla 45-60 dakika süren geçişi 6 dakikaya indirdi.
KGM'ye göre 2.682 metre toplam uzunluğa sahip Osmangazi Köprüsü, işletmedeki en büyük orta açıklıklı asma köprüler arasında dünyada 7. sıradadır.
Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli ise İstanbul Boğazı'nın üstünden ve altından iki yakayı birbirine bağladı.
Bugünkü durum
Tünel ve viyadük yatırımları yalnızca karayoluyla sınırlı değil. Ankara-Sivas yüksek hızlı tren hattında toplam 66 kilometre uzunluğunda 49 tünel ve toplam 27,2 kilometre uzunluğunda 49 viyadük bulunuyor. Hattın en uzun tüneli 5.125 metre, en uzun viyadüğü 2.220 metredir.
KGM'nin 2021 raporuna göre o yıl ağda 466 tünel vardı; 2022'de bu sayı 484'e çıktı. Envanterdeki 518 tünel, sayının artmaya devam ettiğini gösteriyor.
Bu yapıların her biri, özellikle Karadeniz ve Doğu Anadolu gibi dağlık bölgelerde kış aylarında ulaşımın kesintisiz sürmesini sağlıyor. Tünel ve viyadükler aynı zamanda virajlı ve eğimli eski güzergâhları devre dışı bırakarak hem yolculuk süresini hem de kaza riskini azaltıyor.
Eleştiriler ve yanıtlar
Köprü projelerine yöneltilen başlıca eleştiri, YİD modelindeki geçiş garantileriyle ilgilidir. Örneğin 1915 Çanakkale Köprüsü'nde 2024'te garanti edilen 16.425.000 araca karşılık 2.684.738 araç geçtiği ve şirkete 281 milyon euro ödendiği yazıldı. Bakan Uraloğlu ise köprü ve otoyolun yılda toplam 25,3 milyar TL (nominal) tasarruf ve 81 bin ton karbon azaltımı sağladığını açıkladı. Konunun ayrıntıları eleştiriler ve yanıtlar sayfamızda yer alıyor.
Veriler ne söylüyor?
Tünel uzunluğunun yaklaşık 17 katına, köprü ve viyadük uzunluğunun yaklaşık 2,6 katına çıkması, Türkiye'nin yol yapımında artık coğrafyaya boyun eğmediğini gösteriyor. Kışın aylarca kapanan dağ yolları yıl boyu açık, saatler süren boğaz ve körfez geçişleri dakikalarla ölçülüyor. Dünya rekorları kıran köprüler ve Avrupa'nın en uzun çift tüp karayolu tüneli, bu dönemin mühendislik birikiminin somut göstergeleridir.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de karayolu tünel uzunluğu ne kadar?
KGM 2025 Faaliyet Raporu'na göre KGM ağındaki toplam tünel uzunluğu 846 km'dir. 2003 öncesinde bu değer 50 km (83 adet) idi. 2026 envanterinde trafiğe açık 518 tünel kayıtlıdır.
Köprü ve viyadük uzunluğu ne kadar arttı?
KGM verilerine göre köprü ve viyadük uzunluğu 2003 öncesindeki 311 km'den 2025'te 818 km'ye çıktı.
Türkiye'nin en uzun karayolu tüneli hangisi?
KGM'ye göre 14,5 km çift tüplü Zigana Tüneli, Türkiye'nin ve Avrupa'nın en uzun çift tüp karayolu tünelidir. 3 Mayıs 2023'te ulaşıma açılmıştır.
Kaynaklar
okunma