Demiryolu ağı 2002'deki 10.948 kilometreden 13.919 kilometreye çıktı. Bunun 2.251 kilometresi yüksek hızlı ve hızlı tren hattıdır; Marmaray ise 2025'te 220 milyondan fazla yolcu taşıdı.
Cumhuriyetin ilk yıllarında büyük bir hamleyle döşenen demiryolları, sonraki on yıllarda karayolunun gölgesinde kaldı. 2002 sonrasında demiryolu yeniden ulaşım politikasının merkezine taşındı. Ağ uzadı, yüksek hızlı tren geldi, İstanbul'un iki yakası raylarla birleşti.
Bu sayfadaki ana gösterge, TCDD ve TCDD Taşımacılık'ın "genel toplam" olarak verdiği şebeke uzunluğudur. Bu toplam ana hat, tali hat, yüksek hızlı ve hızlı hatları kapsar. Dünya Bankası'nın yayımladığı güzergâh uzunluğu (route-km) farklı bir tanımdır ve tali hatlarla istasyon hatlarını içermediği için daha düşük çıkar.
Demiryolu, büyük hacimli yük ve yolcuyu düşük enerji tüketimiyle taşıyabilen bir ulaşım biçimidir. Bu yüzden ağın uzunluğu kadar elektrifikasyon oranı, yüksek hızlı hatlar ve kent içi raylı sistemler de ülkenin ulaşım kapasitesinin önemli göstergeleridir.
Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre 2002'de toplam demiryolu ağı 10.948 kilometreydi. Ülkede yüksek hızlı tren hattı bulunmuyordu.
Dünya Bankası'nın güzergâh serisine göre 2002'de 8.671 kilometre olan ağ, ilk YHT hattının açıldığı 2009'dan itibaren hızla uzamaya başladı: 2008'de 8.699, 2010'da 9.594 kilometre. Konvansiyonel trenle Ankara-Konya yolculuğu 10 saat 30 dakika, Ankara-Sivas yolculuğu 12 saat sürüyordu.
Yüksek hızlı tren için ilk adım da henüz kâğıt üzerindeydi. Ankara-Eskişehir hattının Esenkent-İnönü kesimi 16 Ekim 2000'de ihale edilmişti; ancak sahada çalışmalar 10 Aralık 2003'te yer teslimiyle başladı ve hat 13 Mart 2009'da hizmete girdi.
Toplam ağ 2013'te 12.097 kilometreye ulaştı; bunun 888 kilometresi yüksek hızlı tren hattıydı. TCDD 2013 Faaliyet Raporu'na göre konvansiyonel hatların 8.846 kilometresi ana hat, 2.363 kilometresi tali hattı; bunlara ek olarak 480 kilometre bağlantı hattı bulunuyordu. TCDD Taşımacılık istatistiklerine göre ağ 2019'da 12.803, 2021'de 13.022 ve 2023'te 13.919 kilometreye çıktı.
2024 itibarıyla 13.919 kilometrelik şebekenin 2.251 kilometresi yüksek hızlı ve hızlı tren hattı, 11.668 kilometresi konvansiyonel hattır. Hatların %52,3'ü elektriklidir. Dünya Bankası'nın güzergâh serisi de aynı eğilimi doğruluyor: 2008'deki 8.699 kilometreden 2021'de 10.546 kilometreye.
Bu seride 2014 yılı ayrıca dikkat çeker: güzergâh uzunluğu ilk kez 10 bin kilometreyi aşarak 10.087 kilometreye ulaştı. Yeni hatlar, konvansiyonel şebekeye yüksek standartlı bir omurga ekledi.
Demiryolu hat uzunluğu
2002–2024 · km
2002: 2002 değeri SBB kaynaklı; sonraki yıllar TCDD "genel toplam" tanımıdır, tanımlar birebir aynı olmayabilir.
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 10.948 km | SBB |
| 2013 | 12.097 km | TCDD |
| 2017 | 12.608 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2018 | 12.740 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2019 | 12.803 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2020 | 12.803 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2021 | 13.022 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2022 | 13.128 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2023 | 13.919 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2024 | 13.919 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| Yıl | Toplam ağ (km) | Yüksek hızlı/hızlı (km) |
|---|---|---|
| 2002 | 10.948 | 0 |
| 2013 | 12.097 | 888 |
| 2017 | 12.608 | 1.213 |
| 2019 | 12.803 | 1.213 |
| 2021 | 13.022 | 1.432 |
| 2022 | 13.128 | 1.460 |
| 2023 | 13.919 | 2.251 |
| 2024 | 13.919 | 2.251 |
2003-2012 ve 2014-2016 yıllarının resmî TCDD değerlerine erişilemediği için grafik bu yıllarda boştur. 2021'den itibaren yüksek hızlı ve hızlı hatlar tek kalemde toplanıyor; 2021'deki 1.432 kilometre, 1.213 kilometre yüksek hızlı ve 219 kilometre hızlı hattan oluşur.
Yüksek hızlı tren hat uzunluğu
2013–2025 · km
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2013 | 888 km | TCDD |
| 2017 | 1.213 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2018 | 1.213 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2019 | 1.213 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2020 | 1.213 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2021 | 1.432 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2022 | 1.460 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2023 | 2.251 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2024 | 2.251 km | TCDD Taşımacılık A.Ş. |
| 2025 | 2.251 km | Anadolu Ajansı (TCDD Taşımacılık açıklaması) |
Demiryolundaki dönüşümün en görünür yüzü yüksek hızlı tren hatlarıdır. 13 Mart 2009'da Ankara-Eskişehir ile başlayan ağ, Ankara-Konya, Ankara-İstanbul ve Ankara-Sivas hatlarıyla genişledi.
İstanbul'da ise Marmaray, Gebze ile Halkalı arasında 76,6 kilometrelik hattıyla iki kıtayı Boğaz'ın altından birleştirdi.
Demiryolu yolcusu da hızla artıyor. Bakan Uraloğlu'nun açıklamasına göre Marmaray 2025'te 220 milyondan fazla yolcu taşıdı. YHT'ler 2024'te 12,5 milyon yolcuya hizmet verdi ve açılıştan Ocak 2026'ya kadar toplam 106 milyon yolcu taşıdı.
Hat bazında bakıldığında 2025'te Ankara-İstanbul hattında yaklaşık 6 milyon, İstanbul-Konya-Karaman hattında 2 milyon, Ankara-Konya-Karaman hattında 1 milyon 750 bin yolcu taşındı. YHT'lerde 2024'te gerçekleşen yolcu-kilometre 4.423 milyondur. Marmaray ise 12 yılda toplam 1 milyar 430 milyon yolcuya ulaştı.
Şehir içi raylı sistemler de bu tablonun parçası. Mart 2024 itibarıyla Türkiye genelinde 12 ilde 936 kilometre şehir içi raylı sistem hattı işletmede; bunun 407 kilometresi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından inşa edildi. Bu gösterge için 2002 başlangıç değerine resmî kaynakta ulaşılamadı.
Kent içi raylı sistemler, büyükşehirlerde trafiği yeraltına ve raylara taşıyarak karayolu üzerindeki yükü hafifletiyor. Bakanlığın belediyelerle birlikte bu alana girmesi, demiryolu politikasının şehirlerarası hatlarla sınırlı kalmadığını gösteriyor.
Demiryolu projelerine yöneltilen eleştiriler daha çok gecikme ve maliyet artışı üzerinde yoğunlaşıyor. Marmaray'ın 2009 hedefinden, arkeolojik kazıların da etkisiyle dört yıl geciktiği; Ankara-Sivas hattının proje tutarının 2009'daki 2,09 milyar TL'den 2022'de 24,95 milyar TL'ye çıktığı (nominal) ve açılışının 8 kez ertelendiği yazıldı.
Marmaray'ın deprem güvenliğine ilişkin eleştiriye proje yönetimi, zemin tabakalarının özel donanımlı deniz ekipmanlarıyla iyileştirildiğini belirterek yanıt verdi. Ankara-Sivas maliyet eleştirisine ise doğrudan resmî yanıta kaynaklarımızda ulaşılamadı; söz konusu tutarlar enflasyon etkisini içeren nominal değerlerdir.
Yıllarca neredeyse hiç uzamayan demiryolu ağı, 2002 sonrasında yaklaşık 3.000 kilometre büyüdü ve sıfırdan 2.251 kilometrelik bir hızlı tren ağı kazandı. Ağın yarısından fazlasının elektrikli olması ve Marmaray'ın yıllık yolcu sayısının 220 milyonu aşması, demiryolunun hem şehirler arası hem kent içi ulaşımda yeniden ana oyunculardan biri hâline geldiğini gösteriyor.
Demiryoluna yapılan yatırımın etkisi tek bir yılda değil, on yıllar içinde görülür. Bugün döşenen her kilometre ray, gelecek kuşakların daha hızlı, daha temiz ve daha güvenli yolculuk yapmasının altyapısını oluşturuyor. Türkiye'nin demiryolundaki yeniden doğuşu bu uzun vadeli bakışın ürünüdür.
TCDD Taşımacılık istatistiklerine göre 2024 itibarıyla toplam şebeke 13.919 km'dir: 2.251 km yüksek hızlı/hızlı ve 11.668 km konvansiyonel hat. 2002'de toplam ağ 10.948 km idi (SBB).
TCDD Taşımacılık 2024 istatistiklerine göre hatların %52,3'ü elektriklidir.
Dünya Bankası güzergâh uzunluğunu (route-km) yayımlar ve tali hatlarla istasyon hatlarını saymaz. Bu yüzden 2021 için TCDD 13.022 km verirken Dünya Bankası 10.546 km verir. İki seri farklı tanımlara dayanır.
Bakan Uraloğlu'nun Mart 2024 açıklamasına göre 12 ilde 936 km şehir içi raylı sistem hattı işletmede; bunun 407 km'si Bakanlık tarafından inşa edildi.
