Mavi Vatan'ın milli platformları: MİLGEM, TCG Anadolu, Reis sınıfı ve ULAQ

Türkiye'nin üç tarafı denizlerle çevrili. Bu denizlerde söz sahibi olmak, gemiyi tasarlayıp inşa edebilen, üzerine kendi silahını yerleştirebilen bir sanayi gerektirir. MİLGEM programıyla başlayan süreç bugün fırkateynden insansız deniz aracına kadar geniş bir yelpazeye ulaştı.

Bu yazıda MİLGEM, TCG Anadolu, Reis sınıfı denizaltılar ve ULAQ'ın kilometre taşlarını, açık kaynaklardaki verilerle derliyoruz.

Nedir?

MİLGEM, Türkiye'nin milli imkânlarla tasarlayıp inşa ettiği savaş gemisi programıdır; Ada sınıfı korvetleri ve İstif sınıfı fırkateynleri kapsar. TCG Anadolu çok maksatlı amfibi hücum gemisidir. Reis sınıfı, havadan bağımsız tahrik sistemine (AIP) sahip yeni tip denizaltılardır. ULAQ ise silahlı insansız deniz aracıdır (SİDA).

Bu platformlar, "Mavi Vatan" olarak anılan deniz yetki alanlarında caydırıcılığın temelini oluşturuyor. Gemisavar füzesi ATMACA gibi silah sistemleri de bu platformların yerli silahlarıdır.

2002 öncesinde durum

2002'de SSB verilerine göre savunma sanayii yerlilik oranı yüzde 20 civarında, yürütülen savunma projesi sayısı 62 idi. Sektörde faaliyet gösteren firma sayısı yalnızca 56'ydı.

Bu yapıda bir savaş gemisini baştan sona yerli tasarımla inşa edecek ve üzerine milli sensör ve silahları yerleştirecek kapsamlı bir program henüz hayata geçmemişti. Deniz platformlarında da ihtiyaçların önemli bölümü dış tedarike dayanıyordu.

Ne değişti?

Dönüm noktası MİLGEM oldu. İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda Ocak 2007'de inşasına başlanan ilk Ada sınıfı korvet TCG Heybeliada, 27 Eylül 2011'de hizmete girdi. Haziran 2005'te Savunma Sanayii İcra Komitesi kararıyla başlatılan Reis sınıfı denizaltı projesi de Gölcük Tersanesi Komutanlığı'nda azami yerli katkıyla yürütülüyor.

Savunma sanayiinde yerlilik oranı

2002 yaklaşık %20,0

2026 %83,0

+63,0 puan CSSB (AA haberi, Yeni Asır) Kaynağı gör

Yürütülen savunma projesi sayısı

2002 62 proje

2026 yaklaşık 1.500 proje

+%2.319 · 24,2 kat CSSB (AA haberi, Yeni Asır) Kaynağı gör

Yerlilik oranı yüzde 20'den 2025 sonunda yüzde 81,3'e, SSB Başkanı Görgün'ün Eylül 2026 açıklamasına göre yüzde 83'e çıktı. Proje sayısı 2002'deki 62'den 2025'te 1.400'ün üzerine yükseldi.

Yıllara göre veriler

Yerlilik oranı için yıllık bir resmî seri bulunmuyor; elimizdeki noktalar 2002 (yaklaşık yüzde 20), 2023 (yüzde 80), 2025 (yüzde 81,3) ve 2026 (yüzde 83). 2002 ve 2023 değerleri yuvarlak siyasi ifadelerdir ve ölçüm yöntemi zaman içinde değişmiş olabilir.

Savunma sanayiinde yerlilik oranı

2002–2026 · yüzde

Veri tablosu

Dönem	Değer	Kaynak
2002	yaklaşık %20,0	Cumhurbaşkanlığı (AA aracılığıyla)
2023	yaklaşık %80,0	Cumhurbaşkanlığı (AA aracılığıyla)
2025	%81,3	SSB (ShiftDelete aracılığıyla)
2026	%83,0	SSB (AA haberi, Yeni Asır)

Sitende kullan · Görseli indir

Bu grafiği kaynak bağlantısıyla kendi sitenizde gösterebilirsiniz:

<iframe src="https://www.milletinadami.com/gomulu/grafik/savunma-yerlilik-orani" title="Savunma sanayiinde yerlilik oranı" width="100%" height="520" style="border:0;max-width:760px" loading="lazy"></iframe>

Hazır görsel: Instagram (kare) · Hikâye · X / Facebook

Deniz programlarının takvimi şöyle özetlenebilir: Ada sınıfının dördüncü gemisi TCG Kınalıada 2019'da teslim edildi. TCG Anadolu 10 Nisan 2023'te donanmanın hizmetine girdi. İlk İstif sınıfı milli fırkateyn TCG İstanbul 19 Ocak 2024'te Deniz Kuvvetlerine teslim edildi.

Önemli projeler

MİLGEM: Sektör yayınlarına göre Ada sınıfı korvetler 99,5 m boyunda ve 2.300 ton tam yük deplasmanlı; sürat 29 knotun üzerinde (bazı kaynaklarda 30 knot olarak geçiyor). İstif sınıfı fırkateynler 113,2 m boyunda, 3.000 ton deplasmanlı ve 14 knot hızda 5.700 deniz mili menzillidir.

TCG Anadolu: Sedef Tersanesi ana yükleniciliğinde inşa edilen geminin sözleşmesi 1 Haziran 2015'te imzalandı, sac kesimi 30 Nisan 2016'da başladı. TRT Haber'e göre 231 m uzunluğunda ve en fazla 27.436 ton deplasmanlı gemi, güvertede 11, hangarda 30 SİHA taşıyabiliyor. 19 Kasım 2024'te Bayraktar TB3 geminin kısa pistinden ilk kalkışını yaptı.

Reis sınıfı: Proje 6 denizaltıyı kapsıyor. Sektör kaynaklarına göre denizaltılar 67,6 m boyunda, 2.013 ton dalış deplasmanlı ve 27 mürettebatlı. İlk gemi PİRİREİS'in 24 Ağustos 2024'te düzenlenecek törenle hizmete girmesi planlanmıştı.

ULAQ: ARES Tersanesi ve Meteksan Savunma'nın geliştirdiği SİDA, Mayıs 2021'de Denizkurdu-2021 tatbikatında füze atışı yaptı. TRT Haber'e göre Ekim 2024'te Katar ile Türkiye'nin ilk insansız deniz aracı ihracat sözleşmesi imzalandı.

ATMACA: Roketsan'a göre 250 km menzilli milli gemisavar füzesi hücumbot, korvet ve fırkateynlerde kullanılabiliyor. Basında yer alan bilgilere göre Ocak 2024'te Endonezya ile 45 füzelik tedarik sözleşmesi imzalandı.

Bugünkü durum

MİLGEM artık bir ihracat ürünü. Sektör yayınlarına göre Pakistan ile 2018'de 4 gemilik PN MİLGEM sözleşmesi imzalandı, 14 Aralık 2020'de Ukrayna ile Ada sınıfı korvet anlaşması yapıldı ve Temmuz 2025'te Endonezya ile 2 İstif sınıfı fırkateyn sözleşmesi imzalandı. Bu ihracatlar resmî kurum sayfası yerine sektör yayınlarından derlendi.

Ada sınıfının ihracat versiyonu için ASFAT'ın verdiği bilgiye göre Pakistan için inşa edilen PN MİLGEM gemileri 108,2 m boyunda ve 2.985 tonluktur. Gemilerin ikisi İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda inşa edildi.

TCG Anadolu'nun SİHA'larla birlikte kullanılması ve ULAQ gibi insansız deniz araçları, deniz kuvvetlerinin insansız sistemlerle birlikte çalışan bir yapıya dönüştüğünü gösteriyor.

Uluslararası karşılaştırma

SIPRI'ye göre Türkiye 2021-2025 döneminde dünyanın 11. büyük silah ihracatçısıdır ve küresel paydaki yeri yüzde 1,8'e yükseldi. İthalatta ise Türkiye'nin sırası 2019-2023'teki 17'den 2021-2025'te 24'e geriledi.

Deniz platformlarında Pakistan, Ukrayna ve Endonezya gibi farklı coğrafyalardan gelen siparişler, Türk tersanelerinin uluslararası pazarda tercih edilen bir tedarikçi konumuna geldiğini gösteriyor.

Veriler ne söylüyor?

Deniz platformlarında da yön değişti: Türkiye ilk milli korvetini 2011'de hizmete aldı, bugün ise fırkateyn ve korvet ihraç ediyor, silahlı insansız deniz aracı satıyor. Yerlilik oranındaki artış bu dönüşümün genel göstergesidir.

Bu yazıdaki teknik verilerin önemli bölümü sektör yayınlarından alındı ve üretici beyanı olarak doğrulanamadı. Reis sınıfının hizmete giriş tarihi tören öncesi yayımlanan bir kaynağa dayanıyor. Bu çekincelere rağmen genel tablo net: Türkiye denizde de kendi platformlarını üreten bir ülke hâline geldi.