Çelik Kubbe: HİSAR, SİPER ve KORKUT ile katmanlı hava savunması

Hava savunması, bir ülkenin gökyüzünü uçaklara, seyir füzelerine ve insansız hava araçlarına karşı koruyan kalkandır. Türkiye bu kalkanı uzun süre büyük ölçüde dış tedarikle oluşturmaya çalıştı. Bugün ise alçak, orta ve uzun menzilde milli sistemler envantere giriyor.

27 Ağustos 2025'te bu sistemleri tek çatı altında toplayan Çelik Kubbe'nin ilk teslimatı yapıldı. Bu yazıda HİSAR, SİPER, KORKUT ve Çelik Kubbe'yi kaynaklarıyla ele alıyoruz.

Nedir?

Katmanlı hava savunması, farklı menzil ve irtifalardaki tehditlere karşı farklı sistemlerin birlikte çalışmasıdır. ASELSAN'ın KORKUT'u 35 mm namlulu sistemle alçak irtifada, HİSAR ailesi alçak ve orta irtifada, SİPER ise uzun menzilde görev yapıyor.

Çelik Kubbe, bu katmanları yapay zekâ destekli komuta kontrol yazılımıyla tek bir sistem gibi çalıştırmayı amaçlayan entegre hava savunma mimarisidir. Cumhurbaşkanı Erdoğan teslim töreninde Çelik Kubbe'yi "sistemler sistemi" olarak tanımladı.

2002 öncesinde durum

2002'de SSB verilerine göre savunma sanayii yerlilik oranı yüzde 20 civarındaydı. Sektörün Ar-Ge harcaması 49 milyon dolar, yürütülen proje sayısı 62 idi (cari dolar).

Hava savunma füzesi gibi arayıcı başlık, roket motoru, radar ve komuta kontrol yazılımını bir arada gerektiren sistemleri yurt içinde geliştirecek Ar-Ge kapasitesi bu ölçekte oluşmamıştı. Hava savunması ihtiyacı büyük ölçüde dış tedarike bağlıydı.

Ne değişti?

Ar-Ge harcamalarının artmasıyla ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE gibi kurumlar hava savunmasının tüm katmanlarında ürün geliştirmeye başladı. KORKUT'un seri üretim kapsamındaki ilk teslimatı Mart 2019'da yapıldı. SSB Başkanı'nın açıklamasına göre HİSAR-A+ tüm unsurlarıyla teslim edildi; HİSAR-O+ ise Ocak 2022'de tüm unsurlarıyla Türk Silahlı Kuvvetlerine teslim edildi.

2023'te SİPER Ürün-2 sisteminin ilk atışlı testi başarıyla yapıldı. Yerlilik oranı 2002'deki yüzde 20 seviyesinden 2023'te yüzde 80'e, Eylül 2026 itibarıyla yüzde 83'e ulaştı. Sektörün Ar-Ge harcaması ise SASAD verilerine göre 2023'te 2,62 milyar dolara çıktı (cari dolar).

Yıllara göre veriler

SASAD verilerine göre sektörün Ar-Ge harcaması 2010'da 666 milyon dolar, 2016'da 1,25 milyar dolar, 2019'da 1,67 milyar dolardı. 2020'de yaklaşık 1,24 milyar dolara gerileyen harcama 2021'de 1,64, 2022'de 2,06, 2023'te 2,62 milyar dolara çıktı (cari dolar).

2002 ve 2018 değerleri SSB kaynaklı, diğer yıllar SASAD performans raporlarındaki "ürün ve teknoloji geliştirme" harcamalarıdır. 2003-2009 ile 2024-2025 yılları için veri bulunamadı.

Önemli projeler

HİSAR: ASELSAN'ın sistem, ROKETSAN'ın füze tarafında yer aldığı ailede üretici Roketsan'a göre HİSAR-A'nın angajman menzili 15 km'nin, HİSAR-O'nunki 25 km'nin üzerindedir. Füze çift darbeli katı yakıtlı roket motoru ve kızılötesi görüntüleyici arayıcı kullanıyor.

SİPER: ASELSAN'ın broşürüne göre SİPER 1'in azami menzili 70 km'nin, SİPER 2'nin 150 km'nin üzerindedir. Sistem 360 derece kapsama ile 100 hedefi takip edebiliyor. İlk SİPER sistemi, bağlı 10 araçla birlikte 27 Ağustos 2025'te teslim edildi.

KORKUT: 35 mm çift namlulu, hareket hâlinde atış yapabilen kundağı motorlu sistem, üreticiye göre namlu başına dakikada 550 atım yapıyor. Mart 2019'daki ilk seri teslimatın ardından Kasım 2019 itibarıyla toplam 13 sistem teslim edildi.

Çelik Kubbe: İlk teslimat 460 milyon dolar değerinde ve 47 araçtan oluştu (cari dolar). Teslimat 1 SİPER sistemi (10 araç), 3 HİSAR sistemi (21 araç) ile KORKUT, PUHU ve REDET elektronik harp sistemlerini kapsadı.

Bugünkü durum

Türkiye bugün alçak, orta ve uzun menzil hava savunmasında milli sistemlere sahip ve bu sistemler Çelik Kubbe çatısı altında birleştiriliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Çelik Kubbe ile hava savunmasında "farklı bir klasmana" çıkılacağını vurguladı.

Çelik Kubbe'nin ilk teslimatındaki 47 aracın 10'u SİPER, 21'i HİSAR sistemlerine ait; geri kalanı KORKUT ile PUHU ve REDET elektronik harp sistemlerinden oluşuyor. Bu yapı, namlulu silahlardan uzun menzilli füzelere ve elektronik harbe kadar tüm katmanların aynı mimaride buluştuğunu gösteriyor.

İhracat tarafında da ilk adım atıldı. Basında yer alan bilgilere göre ASELSAN Mayıs 2026'da KORKUT'un ilk ihracatını duyurdu; alıcı ülkenin adı açıklanmadı. Aynı açıklamada 35 mm ATOM mühimmatının birden fazla ülkeye teslim edildiği belirtildi.

Uluslararası karşılaştırma

SIPRI verileri, Türkiye'nin silah ithalatına bağımlılığının azaldığını gösteriyor. Türkiye'nin silah ithalatı 2019-2023'te önceki beş yıla göre yüzde 29, 2021-2025'te ise yüzde 9,7 azaldı. Silah ithalatçıları arasındaki sırası 17'den 24'e geriledi.

Aynı dönemde ihracat tarafında Türkiye 11. sıraya yerleşti ve küresel payını yüzde 1,8'e çıkardı.

Veriler ne söylüyor?

Hava savunması, Türkiye'nin dışa bağımlılığının en uzun sürdüğü alanlardan biriydi. Bugün HİSAR, SİPER ve KORKUT'un envantere girmesi ve Çelik Kubbe'nin ilk teslimatı, bu alanda da milli kabiliyetin oluştuğunu gösteriyor.

Teknik değerlerin üretici beyanı olduğunu, HİSAR-A+ teslim tarihinin kaynakta kesin olarak okunamadığını ve Çelik Kubbe'nin proje başlangıç tarihinin resmî kaynakla doğrulanamadığını belirtelim. Bu çekincelere rağmen SIPRI'nin ithalat verisi ile envantere giren sistemler aynı yönü gösteriyor.