Ne oldu?
Türkiye, AK Parti döneminde savunma ihtiyaçlarını büyük ölçüde dışarıdan karşılayan bir ülkeden, kendi platformlarını tasarlayıp dünyaya satan bir ihracatçıya dönüştü. Savunma Sanayii Başkanlığı'na (SSB) göre savunma ve havacılık ihracatı 2002'de 248 milyon dolar iken 2025'te 40 kat artışla 10,054 milyar dolara ulaştı (cari dolar).
Savunma ve havacılık ihracatı (SSB)
2002–2025 · milyon $ · nominal
2024: 2024'ten itibaren SSB rakamı NATO ve hizmet ihracatını da kapsar.
2025: 2024'ten itibaren SSB rakamı NATO ve hizmet ihracatını da kapsar.
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 248 milyon $ | SSB |
| 2003 | 331 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2004 | 196 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2005 | 337 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2006 | 487 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2007 | 615 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2008 | 784 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2009 | 832 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2010 | 853 milyon $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2011 | 1,1 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2012 | 1,26 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2013 | 1,57 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2014 | 1,86 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2015 | 1,93 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2016 | 1,95 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2017 | 1,82 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2018 | 2,19 milyar $ | SSB (Sabah aracılığıyla) |
| 2019 | 3,07 milyar $ | SASAD (DefenceTurk aracılığıyla) |
| 2020 | 2,27 milyar $ | SASAD (DefenceTurk aracılığıyla) |
| 2021 | 3,22 milyar $ | SASAD |
| 2022 | 4,4 milyar $ | SASAD |
| 2023 | 5,55 milyar $ | SASAD |
| 2024 | 7,15 milyar $ | SSB |
| 2025 | 10,05 milyar $ | SSB |
Bu dönüşüm uluslararası verilere de yansıdı. SIPRI'ye göre Türkiye 2021-25 döneminde küresel silah ihracatının yüzde 1,8'ini gerçekleştirerek 11. sırada yer aldı; ihracatı 2016-20 dönemine göre yüzde 122 arttı.
2002 öncesinde durum
2002'de Türk savunma sanayii dar bir ölçekte faaliyet gösteriyordu. SSB verilerine göre o yıl yalnızca 62 savunma projesi yürütülüyordu ve projelerin toplam bütçesi yaklaşık 5,5 milyar dolardı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'na göre sektördeki firma sayısı 56'ydı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Nisan 2023'te Anadolu Ajansı'nın aktardığı açıklamasına göre savunma sanayiinde yerlilik oranı o dönemde yüzde 20 düzeyindeydi.
Hükümetin attığı adımlar
Dönüşümün merkezinde yerli tasarım ve üretim önceliği vardı. Projeler hızla çoğaldı, sektöre yeni firmalar katıldı ve Ar-Ge harcamaları büyüdü: SSB verilerine göre sektörün Ar-Ge harcaması 2002'de 49 milyon dolar iken SASAD'a göre 2023'te 2,622 milyar dolara ulaştı (cari dolar). Başlıca kilometre taşları şunlar oldu:
- 2011: Millî Gemi (MİLGEM) projesinin ilk gemisi TCG Heybeliada 27 Eylül 2011'de hizmete girdi.
- 2014: Baykar'ın açıklamasına göre Bayraktar TB2'nin ilk seri teslimatı yapıldı; 2018'de ilk ihracatı Katar'a gerçekleştirildi.
- 2023: TRT Haber'e göre "dünyanın ilk SİHA gemisi" olarak tanıtılan TCG Anadolu, 10 Nisan 2023'te donanmanın hizmetine girdi.
- 2024: TUSAŞ'a göre Millî Muharip Uçak KAAN, 21 Şubat 2024'te ilk uçuşunu yaparak 13 dakika havada kaldı.
- 2025: Anadolu Ajansı'na göre Endonezya'ya 48 adet KAAN satışına ilişkin sözleşme imzalandı.
TRT Haber'deki bir değerlendirmeye göre FETÖ'nün devlet içinden tasfiyesinin ardından daha önce engellenen savunma projeleri de hız kazandı.
Sonuçlar ve rakamlar
| Gösterge | 2002 | Güncel |
|---|---|---|
| Savunma ve havacılık ihracatı (cari dolar) | 248 milyon $ | 10,054 milyar $ (2025) |
| Yürütülen proje sayısı | 62 | 1.400'ün üzerinde |
| Proje bütçe hacmi (nominal) | Yaklaşık 5,5 milyar $ | Yaklaşık 150 milyar $ |
| Yerlilik oranı | %20 | %80 (2023) |
| Firma sayısı | 56 | 3.500'ü aşkın (2025) |
| Sektör cirosu (cari dolar) | 1,062 milyar $ | 20,237 milyar $ (2024) |
Proje bütçesindeki yaklaşık 150 milyar dolarlık hacim, SSB'ye göre ihale süreci devam eden projeleri de kapsıyor. Ciro verisinde 2002 değeri SSB kaynaklı bir basın tablosundan, 2024 değeri SSB 2025 Faaliyet Raporu'ndan alınmıştır; kapsam farkı olabilir.
Türk şirketleri küresel listelerde de yer aldı. SSB'nin aktardığına göre 2026 itibarıyla dünyanın en büyük savunma şirketleri listesinde ASELSAN 40., TUSAŞ 48., ARCA 53., ROKETSAN 64. ve MKE 81. sırada yer aldı.
İthalat tarafında da düşüş görüldü: SIPRI'ye göre Türkiye'nin silah ithalatı 2021-25 döneminde 2016-20'ye göre yüzde 9,7 geriledi.
Farklı görüşler
Bazı uzmanlar, yerlilik oranının hesaplanma yöntemine ve motor gibi kritik alt sistemlerde dışa bağımlılığın sürdüğüne dikkat çekiyor. Rakamlar ise ihracatın, proje sayısının ve sektör büyüklüğünün aynı dönemde katlanarak arttığını açıkça gösteriyor.
Bugün
Türk savunma sanayii artık dünya liderlerinin de dikkatini çekiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Temmuz 2026'da Ankara'daki NATO Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada şöyle dedi:
"Türkiye, Cumhurbaşkanı'nın döneminde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi."
SSB'ye göre 2002'de 62 olan savunma projesi sayısı bugün 1.400'ün üzerinde.
Sık sorulan sorular
Türkiye'nin savunma ihracatı ne kadar?
SSB'ye göre savunma ve havacılık ihracatı 2002'deki 248 milyon dolardan 2025'te 10,054 milyar dolara (cari dolar) ulaştı.
Savunma sanayiinde yerlilik oranı nedir?
Cumhurbaşkanı Erdoğan Nisan 2023'te yerlilik oranının yüzde 20'den yüzde 80'e çıkarıldığını açıkladı.
Türkiye dünya silah ihracatında kaçıncı sırada?
SIPRI'ye göre Türkiye 2021-25 döneminde küresel silah ihracatının yüzde 1,8'ini yaparak 11. sırada yer aldı.
KAAN ne zaman ilk uçuşunu yaptı?
TUSAŞ'a göre Millî Muharip Uçak KAAN, 21 Şubat 2024'te ilk uçuşunu yaparak 13 dakika havada kaldı.