Ne oldu?
2008'de ABD'de başlayan finansal çöküş kısa sürede küresel bir resesyona dönüştü. Dünya Bankası verilerine göre dünya ekonomisi 2009'da yüzde 1,33 küçüldü.
Türkiye de bu dalgadan etkilendi. Dünya Bankası verilerine göre ekonomi 2008'de yüzde 0,92 büyüdü, 2009'da yüzde 4,88 daraldı.
Arka plan
Kriz, Türkiye'yi uzun bir büyüme döneminin ardından yakaladı. TCMB Başkanı Mart 2009'da yaptığı konuşmada, 27 çeyrek kesintisiz büyüyen ekonominin 2008'in son çeyreğinde sert biçimde daralmasının beklendiğini açıkladı.
Belirleyici fark, finans sisteminin durumuydu. TCMB'ye göre bankacılık sektörü kriz döneminde güçlü sermaye yapısını sürdürdü.
Türkiye'nin attığı adımlar
- Para politikası: TCMB, Kasım 2008'den sonraki dört ayda politika faizini toplam 525 baz puan indirdi.
- Vergi teşvikleri: TCMB'nin Finansal İstikrar Raporu'na göre ekonomi 2009'un ikinci çeyreğinde büyük ölçüde vergi teşviklerinin tüketimi artırmasıyla hızlı bir toparlanma gösterdi.
- Bankalara nakit paket yok: TCMB Başkanı'nın Mart 2009 açıklamasına göre Türkiye'de bankacılık sistemine yönelik bir nakit destek paketine ihtiyaç duyulmadı.
Sonuçlar ve rakamlar
TCMB'nin Kasım 2009 Finansal İstikrar Raporu, Türk bankacılık sektörünün kriz döneminde güçlü sermaye yapısını koruduğunu ve herhangi bir devlet desteğine ihtiyaç duymadığını kaydetti. Sermaye yeterlilik rasyosu incelenen tüm dönemlerde yasal sınır olan yüzde 8'in ve hedef oran olan yüzde 12'nin üzerinde kaldı.
Toparlanma da hızlı oldu. Türkiye ekonomisi 2010'da yüzde 8,54, 2011'de yüzde 10,98 büyüdü; aynı yıllarda dünya büyümesi yüzde 4,52 ve yüzde 3,31'de kaldı.
Reel GSYİH büyüme oranı
2002–2025 · yüzde
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | %6,4 | World Bank (WDI) |
| 2003 | %5,8 | World Bank (WDI) |
| 2004 | %9,9 | World Bank (WDI) |
| 2005 | %9,1 | World Bank (WDI) |
| 2006 | %7,1 | World Bank (WDI) |
| 2007 | %5,1 | World Bank (WDI) |
| 2008 | %0,9 | World Bank (WDI) |
| 2009 | %-4,9 | World Bank (WDI) |
| 2010 | %8,5 | World Bank (WDI) |
| 2011 | %11,0 | World Bank (WDI) |
| 2012 | %4,8 | World Bank (WDI) |
| 2013 | %8,5 | World Bank (WDI) |
| 2014 | %4,6 | World Bank (WDI) |
| 2015 | %5,8 | World Bank (WDI) |
| 2016 | %3,3 | World Bank (WDI) |
| 2017 | %7,8 | World Bank (WDI) |
| 2018 | %3,5 | World Bank (WDI) |
| 2019 | %1,3 | World Bank (WDI) |
| 2020 | %1,8 | World Bank (WDI) |
| 2021 | %11,8 | World Bank (WDI) |
| 2022 | %5,4 | World Bank (WDI) |
| 2023 | %5,0 | World Bank (WDI) |
| 2024 | %3,3 | World Bank (WDI) |
| 2025 | %3,6 | World Bank (WDI) |
| Yıl | Türkiye büyümesi | Dünya büyümesi |
|---|---|---|
| 2009 | %-4,88 | %-1,33 |
| 2010 | %8,54 | %4,52 |
| 2011 | %10,98 | %3,31 |
İşgücü piyasası da düzeldi. Dünya Bankası'nın ILO modeline dayalı tahminine göre işsizlik oranı 2009'da yüzde 14,0'a çıktı, 2010'da yüzde 11,9'a ve 2011'de yüzde 9,8'e geriledi. Bu seri bir model tahminidir ve TÜİK'in ulusal serisinden farklılık gösterebilir.
Kamu maliyesi de krizi kontrollü atlattı. Dünya Bankası verilerine göre merkezi yönetim borcunun GSYİH'ye oranı 2009'da yüzde 48,5 ile zirve yaptı, ardından 2013'te yüzde 31,8'e indi.
Fiyat istikrarı da korundu: Dünya Bankası verilerine göre yıllık ortalama enflasyon 2009'da yüzde 6,25 oldu.
Tüketici enflasyonu (yıllık ortalama)
2002–2025 · yüzde
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | %45,0 | World Bank (WDI) |
| 2003 | %21,6 | World Bank (WDI) |
| 2004 | %8,6 | World Bank (WDI) |
| 2005 | %8,2 | World Bank (WDI) |
| 2006 | %9,6 | World Bank (WDI) |
| 2007 | %8,8 | World Bank (WDI) |
| 2008 | %10,4 | World Bank (WDI) |
| 2009 | %6,3 | World Bank (WDI) |
| 2010 | %8,6 | World Bank (WDI) |
| 2011 | %6,5 | World Bank (WDI) |
| 2012 | %8,9 | World Bank (WDI) |
| 2013 | %7,5 | World Bank (WDI) |
| 2014 | %8,9 | World Bank (WDI) |
| 2015 | %7,7 | World Bank (WDI) |
| 2016 | %7,8 | World Bank (WDI) |
| 2017 | %11,1 | World Bank (WDI) |
| 2018 | %16,3 | World Bank (WDI) |
| 2019 | %15,2 | World Bank (WDI) |
| 2020 | %12,3 | World Bank (WDI) |
| 2021 | %19,6 | World Bank (WDI) |
| 2022 | %72,3 | World Bank (WDI) |
| 2023 | %53,9 | World Bank (WDI) |
| 2024 | %58,5 | World Bank (WDI) |
| 2025 | %34,9 | World Bank (WDI) |
Farklı görüşler
2009'daki yüzde 4,88'lik daralma, Türkiye'nin dünya ortalamasından daha sert bir düşüş yaşadığını gösteriyor; eleştirmenler bu noktada ekonominin dış finansmana ve ihracat pazarlarına duyarlılığını vurgular. Öte yandan 2010-2011'de güçlü bir toparlanma yaşandı ve bankacılık sistemi devlet desteğine ihtiyaç duymadı.
Bugün
TCMB Başkanı'nın Mart 2009 açıklamasına göre kriz döneminde Türkiye'de bankacılık sistemine yönelik bir nakit destek paketine ihtiyaç duyulmadı.
Sık sorulan sorular
Türkiye ekonomisi 2009'da ne kadar küçüldü?
Dünya Bankası verilerine göre Türkiye ekonomisi 2009'da yüzde 4,88 küçüldü; dünya ekonomisi aynı yıl yüzde 1,33 daraldı.
2008 krizinde Türk bankalarına devlet desteği verildi mi?
Hayır. TCMB'nin Finansal İstikrar Raporu'na göre Türk bankacılık sektörü kriz döneminde herhangi bir devlet desteğine ihtiyaç duymadı.
Krizden sonra Türkiye ne kadar büyüdü?
Dünya Bankası verilerine göre Türkiye 2010'da yüzde 8,54, 2011'de yüzde 10,98 büyüdü.