Otomotiv üretimi (toplam, OSD üyeleri)
2002
357.405 araç
2025
1,4 milyon araç
Nedir?
İhracat, bir ülkenin ürettiği mal ve hizmetleri yurt dışına satmasıdır. Güçlü ihracat döviz kazandırır, üretimi ve istihdamı artırır, ülkenin dünya pazarlarındaki rekabet gücünü gösterir.
Bu yazıdaki tüm dolar değerleri cari (nominal) dolardır. Mal ihracatı verileri World Bank (WTO) ve SBB kaynaklıdır; Ticaret Bakanlığı veya TİM'in açıkladığı rakamlarla tanım farkından kaynaklanan küçük farklar olabilir.
2002'de durum
World Bank verilerine göre Türkiye'nin mal ihracatı 2002'de 36,1 milyar dolar, mal ithalatı 51,5 milyar dolardı. Turizm ve taşımacılık gibi kalemleri içeren hizmet ihracatı ise 14,0 milyar dolardı.
OSD verilerine göre aynı yıl otomotiv sektörü 357.405 araç üretmişti. Net doğrudan yabancı yatırım girişi ise yalnızca 1,1 milyar dolar civarındaydı.
Ne değişti?
SBB'nin açıkladığı verilere göre 2025 yılı mal ihracatı bir önceki yıla göre %4,4 artarak 273,4 milyar dolara ulaştı. Bu, 2002'deki seviyenin yaklaşık 7,6 katıdır. İhracat 2008'de 132 milyar dolara, 2021'de 225,2 milyar dolara, 2022'de 254,2 milyar dolara çıktı.
Mal ihracatı
2002–2025 · $ · nominal
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 36,06 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2003 | 47,25 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2004 | 63,17 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2005 | 73,48 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2006 | 85,54 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2007 | 107,27 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2008 | 132,03 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2009 | 102,14 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2010 | 113,88 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2011 | 134,91 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2012 | 152,46 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2013 | 161,48 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2014 | 166,51 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2015 | 150,98 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2016 | 149,25 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2017 | 164,5 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2018 | 177,17 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2019 | 180,83 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2020 | 169,64 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2021 | 225,21 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2022 | 254,17 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2023 | 255,63 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2024 | 261,78 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2025 | 273,36 milyar $ | World Bank (WDI) |
2009 küresel krizinde ve 2015-2016'da ihracatta geçici düşüşler yaşandı; 2020'deki pandemi gerilemesinin ardından ise ihracat 2021'de tek yılda yaklaşık 56 milyar dolar arttı.
Hizmet ihracatı
World Bank'ın ödemeler dengesi verilerine göre hizmet ihracatı 2002'de 14,0 milyar dolardan 2024'te 117,2 milyar dolara yükseldi; yaklaşık 8,3 kat artış. Pandemi yılı 2020'de 39,3 milyar dolara gerileyen hizmet gelirleri, 2022'de 93,2 milyar dolar, 2023'te 105,5 milyar dolarla hızla toparlandı.
Hizmet ihracatı (ödemeler dengesi)
2002–2024 · $ · nominal
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 14,05 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2003 | 18,03 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2004 | 23,09 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2005 | 27,82 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2006 | 26,09 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2007 | 30,01 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2008 | 37,11 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2009 | 35,82 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2010 | 36,45 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2011 | 41,26 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2012 | 49,69 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2013 | 65,98 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2014 | 69,31 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2015 | 62,02 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2016 | 51,38 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2017 | 59,12 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2018 | 65,47 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2019 | 71,67 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2020 | 39,26 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2021 | 62,86 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2022 | 93,25 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2023 | 105,53 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2024 | 117,19 milyar $ | World Bank (WDI) |
Hizmet ihracatının en büyük kalemlerinden biri turizmdir. SBB verilerine göre ödemeler dengesindeki seyahat gelirleri 2024'te 56,3 milyar dolardı; bu, aynı yılki hizmet ihracatının yaklaşık yarısına karşılık gelir (hesaplanmış). Taşımacılık, inşaat ve diğer hizmetler kalan kısmı oluşturur.
İthalat
İthalat da arttı. World Bank verilerine göre mal ithalatı 2002'de 51,5 milyar dolardan 2008'de 202,0 milyar dolara, 2022'de 363,7 milyar dolara çıktı; 2025'te 365,4 milyar dolar oldu. Türkiye 2025'te doğal gazda %95, ham petrolde %83 oranında ithalata bağımlıydı (ETKB).
Mal ithalatı
2002–2025 · $ · nominal
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2002 | 51,55 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2003 | 69,34 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2004 | 97,54 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2005 | 116,77 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2006 | 139,58 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2007 | 170,06 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2008 | 201,96 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2009 | 140,93 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2010 | 185,54 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2011 | 240,84 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2012 | 236,55 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2013 | 260,82 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2014 | 251,14 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2015 | 213,62 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2016 | 202,19 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2017 | 238,72 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2018 | 231,15 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2019 | 210,35 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2020 | 219,52 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2021 | 271,43 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2022 | 363,71 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2023 | 361,97 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2024 | 344,01 milyar $ | World Bank (WDI) |
| 2025 | 365,37 milyar $ | World Bank (WDI) |
Otomotiv
Sektör derneği OSD'nin verilerine göre üye firmaların toplam araç üretimi 2002'de 357.405 adetken 2017'de 1.749.572 adetle zirveye ulaştı; 2025'te 1.445.921 adet oldu. Otomotiv üretimi bugün 2002'nin yaklaşık 4 katı düzeyinde.
OSD üyesi araç üreticilerinin ihracatı 2020'de 17,1 milyar dolardan 2025'te 26,5 milyar dolara çıktı (nominal; yan sanayi hariç olabilir).
Otomotiv ihracatı (OSD üyeleri)
2020–2025 · $ · nominal
Veri tablosu
| Dönem | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| 2020 | 17,06 milyar $ | Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) |
| 2021 | 18,55 milyar $ | Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) |
| 2022 | 18,93 milyar $ | Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) |
| 2023 | 21,89 milyar $ | Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) |
| 2024 | 23,38 milyar $ | Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) |
| 2025 | 26,53 milyar $ | Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) |
Doğrudan yabancı yatırım
World Bank verilerine göre net doğrudan yabancı yatırım girişi 2002'de 1,1 milyar dolarken 2007'de 22,1 milyar dolarla zirve yaptı. 2015'te 19,3 milyar dolar, 2024'te 11,7 milyar dolar oldu. Bu verilerden hesaplandığında 2003-2024 döneminde toplam net DYY girişi yaklaşık 274 milyar dolardır (gayrimenkul dahil, cari dolar).
Doğrudan yabancı yatırım girişi (net)
2002
1,08 milyar $
2024
11,7 milyar $
Yıllara göre veriler
| Yıl | Mal ihracatı (milyar $) | Mal ithalatı (milyar $) | Hizmet ihracatı (milyar $) | Otomotiv üretimi (adet) |
|---|---|---|---|---|
| 2002 | 36,1 | 51,5 | 14,0 | 357.405 |
| 2008 | 132,0 | 202,0 | 37,1 | 1.171.917 |
| 2013 | 161,5 | 260,8 | 66,0 | 1.166.043 |
| 2017 | 164,5 | 238,7 | 59,1 | 1.749.572 |
| 2020 | 169,6 | 219,5 | 39,3 | 1.335.981 |
| 2022 | 254,2 | 363,7 | 93,2 | 1.402.189 |
| 2024 | 261,8 | 344,0 | 117,2 | 1.410.934 |
| 2025 | 273,4 | 365,4 | – | 1.445.921 |
Kaynak: World Bank (WTO, IMF ödemeler dengesi), SBB, OSD. Dolar değerleri cari (nominal) dolardır. 2025 hizmet ihracatı verisi kaynakta henüz yer almıyor.
Eleştiriler
Dış ticarete yöneltilen başlıca eleştiri, ithalatın yüksek seyretmesi ve dış ticaret açığının sürmesidir. Veriler bunu doğruluyor: World Bank'a göre mal ithalatı 2002'de 51,5 milyar dolardan 2025'te 365,4 milyar dolara çıktı. Otomotiv üretimi de 2017 zirvesinin, DYY girişi ise 2007 seviyesinin altında kalıyor.
Buna karşın World Bank verilerinden hesaplandığında ihracatın ithalatı karşılama oranı 2002'deki yaklaşık %70'ten 2025'te yaklaşık %75'e çıktı. Mal ve hizmet ihracatı birlikte 2024'te yaklaşık 379 milyar dolara ulaştı.
Veriler ne söylüyor?
2002'de 36 milyar dolar ihracat yapan Türkiye, 2025'te 273 milyar dolarlık mal ihracatına ulaştı. Hizmet ihracatı 8 kattan fazla büyüdü, otomotiv üretimi 4 katına çıktı. Türkiye artık dünyaya her yıl yüz milyarlarca dolarlık mal ve hizmet satan bir üretim ve ticaret ülkesi.
Sık sorulan sorular
Türkiye'nin 2025 ihracatı ne kadar?
SBB'nin açıkladığı verilere göre 2025 mal ihracatı %4,4 artışla 273,4 milyar dolar oldu. 2002'de bu değer 36,1 milyar dolardı (cari dolar).
Hizmet ihracatı ne kadar?
World Bank'ın ödemeler dengesi verilerine göre hizmet ihracatı 2024'te 117,2 milyar dolardır. 2002'de 14,0 milyar dolardı.
Türkiye yılda kaç araç üretiyor?
OSD verilerine göre üye firmalar 2025'te 1.445.921 araç üretti. Üretim 2017'de 1.749.572 adetle zirve yapmıştı; 2002'de ise 357.405 adetti.
Kaynaklar
okunma