Recep Tayyip Erdoğan'ın siyasi hayatı yarım asra yayılıyor: 1976'da bir ilçe gençlik kolu başkanlığıyla başlayan yol, Türkiye'nin yönetim sistemini değiştiren halkoylamalarına ve üç cumhurbaşkanlığı seçimi zaferine uzanıyor. Bu yazı o yolculuğun genel akışını özetliyor.
Gençlik kollarından il başkanlığına
Lise ve üniversite yıllarında Milli Türk Talebe Birliği'nin öğrenci kollarında görev alan Erdoğan, 1976'da 22 yaşındayken Milli Selamet Partisi (MSP) Beyoğlu Gençlik Kolu Başkanlığına, aynı yıl MSP İstanbul Gençlik Kolları Başkanlığına seçildi.
12 Eylül 1980 darbesiyle partiler kapatılınca bir süre özel sektörde çalıştı. 1983'te kurulan Refah Partisi'nde 1984'te Beyoğlu İlçe Başkanı, 1985'te İstanbul İl Başkanı ve MKYK üyesi oldu.
Belediye başkanlığı ve kırılma
27 Mart 1994 yerel seçimlerinde %25,19 oyla İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi. 1997'de Siirt'te okuduğu şiir nedeniyle aldığı ceza, belediye başkanlığını sona erdirdi ve Pınarhisar'da 4 ay cezaevinde kalmasına yol açtı.
AK Parti'nin kuruluşu
Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Erdoğan'ın öncülük ettiği ve "Erdemliler Hareketi" olarak anılan kadro, 14 Ağustos 2001'de Adalet ve Kalkınma Partisi adıyla yola çıktı. Erdoğan, 16 Ağustos'taki Kurucular Kurulu toplantısında oy birliğiyle genel başkan seçildi.
Parti, ilk girdiği 3 Kasım 2002 genel seçiminde tek başına iktidara geldi. Siyasi yasağı süren Erdoğan aday olamadığı için 58. Hükümet'i AK Parti Kayseri Milletvekili Abdullah Gül kurdu. Yasak, Türk Ceza Kanunu'nun 312. maddesinde yapılan değişiklikle kalktı; Erdoğan 9 Mart 2003'te Siirt'te yenilenen seçimde milletvekili oldu ve 15 Mart 2003'te 59. Hükümet'i kurdu.
Başbakanlık yılları (2003–2014)
Erdoğan, partisinin başında girdiği üç genel seçimde de oyunu artırdı: YSK ve kesin sonuç verilerine göre %34,28 (2002), %46,58 (2007) ve %49,80 (2011). Bu süreçte 60. ve 61. Hükümetleri kurdu.
Dönem, vesayet odaklarıyla yaşanan gerilimlerle de anılır. Genelkurmay Başkanlığı 27 Nisan 2007'de "e-muhtıra" olarak anılan açıklamayı yayımladı; 2008'de ise AK Parti hakkında kapatma davası açıldı. Anayasa Mahkemesi'nde 6 üye kapatma yönünde oy kullansa da nitelikli çoğunluk sağlanamadığı için talep reddedildi. Ayrıntılar için kronoloji sayfasına bakabilirsiniz.
Cumhurbaşkanlığı ve yeni sistem
10 Ağustos 2014'te halkın cumhurbaşkanını ilk kez doğrudan seçtiği sandıktan %51,79 oyla çıkan Erdoğan, anayasadaki tarafsızlık hükmü gereği partisinden ayrıldı. 16 Nisan 2017 halkoylamasında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi %51,41 "evet" oyuyla kabul edildi.
Anayasa değişikliğiyle engel kalkınca Erdoğan, 2 Mayıs 2017'de 979 gün sonra partisine yeniden üye oldu; böylece Türkiye'de 57 yıl sonra partili cumhurbaşkanlığı dönemi başladı. 21 Mayıs 2017'deki kongrede 1.414 geçerli oyun tamamını alarak yeniden genel başkan seçildi. 18 Ağustos 2018'de 1.380, 24 Mart 2021'de 1.428 ve 7 Ekim 2023'te 1.399 geçerli oyun tamamıyla bu görevi tazeledi.
15 Temmuz 2016 darbe girişimine karşı AK Parti ile MHP'nin gösterdiği dayanışma, Cumhur İttifakı'nın başlangıcı oldu. 2018'de 7102 sayılı Kanun ile partilerin ittifak kurarak seçime girmesinin önü açıldı ve ittifak ilk sınavını 24 Haziran 2018'de verdi. Erdoğan o gün %52,59 oyla seçildi; 28 Mayıs 2023'te de ikinci turda %52,18 oyla yeniden cumhurbaşkanı oldu.
Balkon konuşmalarındaki ortak mesaj
Erdoğan'ın seçim zaferi konuşmalarında öne çıkan tema birlik oldu. TRT Haber'in derlediği 2014 balkon konuşmasında şöyle demişti:
“77 milyonun her bir ferdi içinde bu seçimin mağlubu yoktur”
— Recep Tayyip Erdoğan, 10 Ağustos 2014
2023'teki zafer konuşmasında da benzer bir vurgu yaptı: “Türkiye'nin gücü, 85 milyonun hep beraber olmasından kaynaklanıyor.” Diğer önemli konuşmalar Konuşmalar arşivinde.
İnişler ve çıkışlar
Yolculuk kesintisiz bir yükseliş değildi. 7 Haziran 2015 seçiminde AK Parti birinci olmasına rağmen tek başına iktidar çoğunluğunu kaybetti; koalisyon kurulamayınca seçim yenilendi ve parti 1 Kasım 2015'te %49,50 oyla yeniden tek başına iktidar oldu.
31 Mart 2024 yerel seçimlerinde ise CHP %37,77 ile birinci parti olurken AK Parti %35,49 oyla ikinci sırada kaldı; yine de 24 il ve 357 ilçe belediyesi kazandı. AK Parti, 23 Şubat 2025'teki 8. Olağan Büyük Kongresi'nde MKYK'nin %52'sini yeniledi.
Veriler ne söylüyor?
Anadolu Ajansı'nın derlemesine göre AK Parti, kurulduğu günden bu yana girdiği tüm genel seçimlerde birinci parti oldu ve 1946'dan bu yana en uzun süre iktidarda kalan parti unvanını kazandı. Tüm sonuçlar için Seçimler sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Erdoğan siyasete ne zaman başladı?
Lise ve üniversite yıllarında Milli Türk Talebe Birliği'nde görev aldı; 1976'da 22 yaşındayken MSP Beyoğlu Gençlik Kolu Başkanı oldu.
AK Parti ne zaman kuruldu?
AK Parti 14 Ağustos 2001'de kuruldu. Erdoğan, 16 Ağustos'taki Kurucular Kurulu toplantısında oy birliğiyle genel başkan seçildi.
Erdoğan neden 2014'te partisinden ayrıldı?
Anayasadaki cumhurbaşkanının tarafsızlığı hükmü nedeniyle ayrıldı. 2017 anayasa değişikliğiyle engel kalkınca 2 Mayıs 2017'de, 979 gün sonra partisine yeniden üye oldu.
Cumhur İttifakı nasıl doğdu?
15 Temmuz 2016 sonrasında AK Parti ve MHP'nin darbe girişimine karşı gösterdiği dayanışma ittifakın başlangıcı oldu; ittifak ilk sınavını 24 Haziran 2018 seçiminde verdi.