Veriler
| Tarih | TCMB politika faizi (1 hafta repo) |
|---|---|
| 17.12.2021 | %14 |
| 24.02.2023 | %8,5 |
| 23.06.2023 | %15 |
| 22.03.2024 | %50 |
| 27.12.2024 | %47,5 |
| 23.01.2026 | %37 |
Kaynak: TCMB, Merkez Bankası Faiz Oranları.
- TÜFE yıllık ortalama: %19,60 (2021) → %72,31 (2022). Kaynak: World Bank (WDI).
- TÜFE yıl sonu: %36,08 (Aralık 2021) → %64,27 (Aralık 2022). Kaynak: TCMB (TÜİK verisi).
Değerlendirme
Eleştiri ne diyor?
Eleştiriye göre yüksek enflasyon ortamında faizin indirilmesi, enflasyonu düşürmek bir yana onu ve kur baskısını artırdı.
Veriler ne gösteriyor?
TCMB tablosuna göre politika faizi Aralık 2021'de %14'e, Şubat 2023'te %8,5'e indirildi. Aynı dönemde yıllık ortalama enflasyon 2021'deki %19,60'tan 2022'de %72,31'e yükseldi; yıl sonu enflasyonu ise %36,08'den %64,27'ye çıktı. Veri sırası eleştirinin öne sürdüğü tabloyla örtüşüyor.
Enflasyonun tek belirleyicisi para politikası değildir; o yıllarda küresel enerji ve emtia fiyatları da yükseliyordu. Yine de eleştirinin temel tespiti, yani faiz indirimlerinin enflasyondaki sert yükselişle eş zamanlı yaşandığı, verilerle uyumlu.
Bağlam ve hükümetin yanıtı
Haziran 2023'te para politikasında açık bir dönüş yapıldı: politika faizi 23 Haziran 2023'te %15'e, 22 Mart 2024'te %50'ye yükseltildi. Dezenflasyon başladıktan sonra Aralık 2024'ten itibaren kademeli indirime geçildi ve TCMB tablosunda görülen son değer %37 (23 Ocak 2026). Bu dönüş, eleştirinin karar alıcılar tarafından da dikkate alındığını gösteriyor. 2021-2023 politikasının gerekçesini açıklayan resmî bir metin bu incelemenin veri setinde yer almıyor.
Sonuç
Eleştiri doğru: düşük faiz döneminde enflasyon sert biçimde yükseldi. Hükümetin 2023 ortasında ortodoks para politikasına dönmesi ve ardından enflasyonun gerilemeye başlaması, rotanın düzeltildiğini gösteren önemli bir bağlamdır.